فخر : بعضى گفته‌اند : مقصود از قوم مهاجر و انصار هستند ، ابو رجاء گفته است ملائكه هستند ، مجاهد گفته است : مقصود از ايرانيها هستند ، ابن زيد گفته است هر كس كه كافر نبود جزء اين قوم است چه ملك باشد يا از اصحاب پيغمبر ، يا مردم بعد از آنها . « فَبِهُداهُمُ اقْتَدِه » 91 مجمع : ابن عامر « اقتده » با كسر و اشباع هاء قرائت كرده است و ديگران با سكونها خوانده‌اند ولى بعضى اگر به كلمه ى بعد وصل مى - كردند ، ها را تلفّظ نمينمودند . فخر : يعنى به آن پيغمبران اقتدا كن ، و اختلاف است در آنچه بايد اقتدا كند : بعضى گفته‌اند يعنى در توحيد و ديگر صفات خداوندى پيرو پيغمبران پيشين باش ، و بعضى گفته‌اند : يعنى احكام دين آنها را پيرو باش مگر آنچه بخصوص - استثنا مىشود . و عدّه ى ديگرى گفته‌اند : يعنى به همه ى راههاى هدايت و صواب آنها تو هم برو مثل عقيده ى توحيد و تحمّل آزار سفيهان امت . مجمع : يعنى از صبر ايّوب پيروى كن ، و هم از سخاوت ابراهيم و از موسى در استقامت و استوارى و نيز از عيسى پيروى كن در زهد و تقوى . « قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ » 91 مجمع : اين جمله بجاى نشاندادن قسمتى است از آنچه بايد اقتدا بسابقين شود ، و معنى چنين است : بگو همانطور كه گذشتگان بر كارشان مزد نميخواستند ، من هم مزد نميخواهم . « إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرى لِلْعالَمِينَ » 91 مجمع : اين جمله ميفهماند كه پيغمبر صلوات اللَّه عليه بر همه ى مردم حكمش روا و لازم الاطاعه است ، و بعد از او پيغمبر نخواهد بود . سخن ما : 1 - ياد يك عده از مردم كه درگذشته‌اند و رفته‌اند و معرفى آنها بصلاح و هدايت شايد براى آن باشد كه از راه تازه و طريقه ى ديگر افكار را ، متوجّه كند و جلب نظر عربهاى از همه جا بى خبر مكه بشود كه پدر ما و شما ابراهيم چنين فرزندانى داشته است ، و هم پيش از او و نيز بعد از او افرادى چند بوده اند